ئاژانسی هەواڵی مێهر، بەشی نێودەوڵەتی : گالیپ دالای، توێژەری باڵای دامەزراوەی چاتام هاوس، پرۆسەی ئاشتی تورکیای لەگەڵ پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) بە یەکێک لە کەمترین پێشهاتە ئەرێنییەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی پڕ لە ئاڵۆزی زانی و جەختی لەوە کردەوە کە دەرئەنجامەکانی ئەم پرۆسەیە کاریگەری لەسەر پێشهاتەکانی سوریا و پەیوەندییەکانی ئەنقەرە و بەغدا و هاوکێشە ئەمنییەکانی ناوچەکە لە دەرەوەی سنوورەکانی تورکیا دەبێت.
گالیپ دالای لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ هەرێمی نوێ، لێکەوتەکانی پرۆسەی ئاشتی لەگەڵ پەکەکە و کاریگەرییەکانی لەسەر سیاسەتی ناوچەیی تورکیا تاوتوێ کرد.
دالای بە ئاماژەدان بە شەڕ و قەیرانە بەردەوامەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، پرۆسەی ئاشتی لەگەڵ پەکەکە بە یەکێک لە کەمترین پێشهاتە ئومێدبەخشەکانی ناوچەکە وەسف کرد و وتی: "پێدەچێت ئەم پرۆسەیە یەکێک بێت لەو کەمترین خاڵە گەشاوەی ناوچەیەک کە بە شەڕ و ململانێ و وێرانکاری پێناسە کراوە".
بە وتەی ئەو توێژەرەوە، گرنگی پرۆسەی ئاشتی تەنیا لە پرسە ناوخۆییەکانی تورکیادا سنووردار نییە و هەروەها کاریگەری لەسەر پێشهاتەکانی سووریا و پەیوەندییەکانی تورکیا و عێراق و هەڵسوکەوتی گرووپە چەکدارە کوردییەکان لە ناوچەکەدا هەیە. هەروەها کەمبوونەوەی گرژییەکانی پەیوەست بە پرسی کوردی بە یەکێک لەو هۆکارانە زانی کە دەتوانێت ڕێگە خۆش بکات بۆ گۆڕانکاری لە پەیوەندییە ئەمنییەکانی تورکیا لەگەڵ دراوسێیەکانی.
دالای هەروەها بڕیارەکەی ئەم دواییەی تورکیا بۆ کشانەوەی لە بنکەی سەربازی بەعشیقە لە باکووری عێراق بە پرۆسەی ئاشتی لەگەڵ پەکەکە گرێدا و وتی ئەگەر پەکەکە هەڵبوەشێنرێتەوە و گرووپە سەر بە هاوپەیمانەکانی بخرێنە ناو پێکهاتە ئەمنییەکانی وڵاتانی دراوسێیەوە، هەندێک لە هۆکارەکانی بوونی سەربازی تورکیا لەو وڵاتانەدا نامێنن.
ئەم هەڵسەنگاندنە نیشان دەدات کە لە ڕوانگەی دالایەوە، پێشکەوتنی پرۆسەی ئاشتی دەتوانێت کاریگەری لەسەر حیساباتی ئەمنی ئەنقەرە لە عێراقیش هەبێت و ڕێگە خۆش بکات بۆ پێداچوونەوە بە بەشێک لە ئامادەبوونی سەربازی تورکیا لە دەرەوەی سنوورەکانی وڵات.
هەروەها گالیپ دالای پرۆسەی ئاشتی تورکیای لەگەڵ پەکەکە بەستەوە بە پێشهاتەکانی سووریا؛ وڵاتێک کە دوای ڕووخانی بەشار ئەسەد چووەتە قۆناغێکی نوێی داڕشتنەوەی سیاسی و ئەمنی. بە بۆچوونی ئەو، چارەسەرکردنی پرسی پەکەکە دەتوانێت کاریگەری لەسەر پێشهاتەکانی سووریا و پەیوەندییەکانی تورکیا لەگەڵ هێزە کوردییەکانی ئەو وڵاتە هەبێت.
لە هەمان کاتدا جیاوازی تێڕوانینی نێوان تورکیا و ئیسرائیل لە بارەی ئایندەی سووریا بە یەکێک لە میحوەرە گرنگەکانی کێبڕکێی ناوچەیی زانی. بە وتەی دالای، ئەنقەرە دەیەوێت سووریایەکی سەقامگیر و دەسەڵات ناوەدنی و توانای سەربازی هەبێت، لەکاتێکدا ئیسرائیل سووریایەکی لاواز و پارچەپارچەی پێ باشترە کە سیستەمێکی بەرگری ئاسمانی کاریگەر نەبێت.
ئەم جیاوازییە لە ڕوانگەدا دەتوانێت کاریگەری لەسەر حیساباتەکانی تورکیا هەبێت سەبارەت بە داهاتووی پێکهاتەی سیاسی و ئەمنی سووریا و شوێنی هێزە کوردییەکان تێیدا، بەتایبەتی کە ئەنقەرە پرسی پەکەکە و لایەنە پەیوەندیدارەکانی بە بەشێک لە ڕەچاوکردنی ئەمنی خۆی لە سووریا دەزانێت.
بە گشتی پرۆسەی ئاشتی لەگەڵ پەکەکە بە فاکتەری زانی کە دەتوانێت توندی هەندێک گرژی ئەمنی لە ناوچەکەدا کەم بکاتەوە و ڕێگە خۆش بکات بۆ گۆڕانکاری لە پەیوەندییەکانی تورکیا لەگەڵ دراوسێیەکانی.
لە ڕوانگەی توێژەرەوە، پێشهاتەکانی ئەم دواییە دەریدەخەن کە چارەسەرکردنی پرسی کورد لە تورکیا تەنها پرسێکی ناوخۆیی نییە، بەڵکوو دەتوانێت کاریگەری لەسەر پەیوەندییەکانی ئەنقەرە لەگەڵ بەغدا و داهاتووی سووریا و هاوسەنگی ئەمنی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستیش هەبێت. بەڵام وەدیهاتنی ئەم دەرەنجامانە بەندە بە بەرەوپێشچوونی پڕۆسەی ئاشتی و چارەنووسی هەڵوەشاندنەوەی پەکەکە و چۆنیەتی تێکەڵبوونی گرووپە پەیوەندیدارەکانی بە پێکهاتە ئەمنییەکانی وڵاتانی ناوچەکە.
Your Comment